บทสนทนากับ Al Minns ราชาแห่งจังหวะสวิง Lindy Hop

Hellzapoppin'

ภาพบนหน้าจอกะพริบไหว เผยให้เห็นคลิปวิดีโอที่เต็มไปด้วยพลังและความบ้าคลั่งจากภาพยนตร์คลาสสิกเรื่อง Hellzapoppin’ บนเวทีที่กำลังนั่งดูตัวเองเหาะเหินเดินอากาศบนแผ่นฟิล์มนั้น คือ Al Minns ในปี 1984 เขาอายุ 64 ปี ห่างไกลจากฟลอร์เต้นรำในฮาร์เล็มสมัยหนุ่ม มานั่งอยู่ที่กรุงสต็อกโฮล์ม ประเทศสวีเดน

“คลิปนั้น...” Minns ชี้ไปที่เด็กหนุ่มวัย 17 ปีบนจอ “นี่คือการเต้น Lindy Hop มันเริ่มฮิตจริงๆ ตอนปี 1937 ช่วงที่เราเริ่มใส่ท่าโยนตัว (Aerials) เข้าไป”
Minns คือหนึ่งในสมาชิกที่เหลืออยู่ไม่กี่คนของคณะ Whitey's Lindy Hoppers กลุ่มนักเต้นระดับตำนานที่นิยามความหมายของการเต้นสวิงในศตวรรษที่ 20 แม้อายุจะล่วงเลยมาขนาดนี้ แต่เขาก็ยังไม่แขวนรองเท้าเต้นรำ “ถ้าผมยังเดินไหว ผมก็ยังเต้นอยู่” เขากล่าวพร้อมรอยยิ้ม

ศิลปะแห่งการ "เขย่งปลายเท้า"

ในยุคที่ร็อกแอนด์โรลครองเมืองและดิสโก้กำลังจะผ่านพ้นไป Minns ยังคงเป็นผู้อนุรักษ์นิยม แต่เขาก็พิถีพิถันในการอธิบายความเข้าใจผิดต่างๆ เมื่อถูกถามเกี่ยวกับการเต้นกับเพลงร็อกแอนด์โรล Minns ได้มอบเกร็ดความรู้ทางเทคนิคที่มีแต่ระดับปรมาจารย์เท่านั้นที่จะแยกออก

“ถ้าผมต้องเต้นร็อกแอนด์โรลกับ Bill Haley ผมคงเต้น Lindy Hop เพราะจังหวะมันเป็น 8 count (นับ 8 จังหวะ) เหมือนกัน” Minns อธิบาย “แต่ร็อกแอนด์โรลส่วนใหญ่ที่ได้ยินตอนนี้ จังหวะมันเหมือน Western Swing คือเน้นย่ำเท้าเต็มฝ่าเท้า (flat-footed) และกระทืบเท้า... แต่สำหรับสวิง เราใช้ ปลายเท้า ครับ”

และเขายิ่งเข้มงวดขึ้นไปอีกเมื่อพูดถึงคำว่า "Jitterbug" คำที่คนทั่วไปมักใช้เรียกแทนการเต้นสวิง แต่สำหรับ Minns มันเกือบจะเป็นคำด่า
“ไม่แน่ใจว่าผมพูดได้ไหมนะ” เขาหัวเราะ “แต่ 'Jitterbug' คือคนที่ลงไปที่ฟลอร์แต่ไม่รู้ว่าตัวเองกำลังเต้นอะไรอยู่ ก็เลยบ้าไปเลย สะบัดหัว กระโดดหยองแหหยงแบบคุมตัวเองไม่ได้”

เมื่อผู้สัมภาษณ์ยอมรับว่านั่นฟังดูเหมือนสไตล์การเต้นของเขาเลย Minns ก็สวนกลับทันควันว่า “น่าขายหน้านะคุณ! นั่นแหละคือสิ่งที่เราเรียกว่า Jitterbug ล่ะ”

Al Minns and Leon James on DuPont Show of the Week

จิตวิญญาณแห่งสวิง vs. อีโก้ของดิสโก้

Minns เห็นเทรนด์การเต้นผ่านเข้ามาและผ่านไป ตั้งแต่ Charleston และ Snake Hips ในยุค 20s จนถึงยุคระเบิดเถิดเทิงของดิสโก้ในยุค 70s คำวิจารณ์ของเขาต่อฟลอร์เต้นรำสมัยใหม่นั้นคมกริบแต่แฝงด้วยปรัชญา
“ดิสโก้มันสนุกนะ แต่มันเป็นการเต้นแบบ ตัวใครตัวมัน (individual)” Minns ตั้งข้อสังเกต “มันไม่ใช่การเต้นที่ผู้ชายและผู้หญิงมองตากัน แล้วแชร์ความรู้สึกร่วมกันในการเต้น... ดิสโก้เป็นเรื่องส่วนตัวล้วนๆ เป็นเรื่องของอัตตา (Ego-centric)”

เขาเล่าถึงตอนที่เห็นผู้หญิงในดิสโก้เธคเมินคู่เต้นเพื่อไปเต้นหน้ากระจก สำหรับ Minns การเต้นคือเรื่องของการเชื่อมต่อ—มันคือ "Happy number" (การแสดงแห่งความสุข) ที่รวมเอาร่างกาย จังหวะ และเสียงดนตรีเข้าด้วยกัน “คุณไม่จำเป็นต้องทำท่าใหญ่โตอะไรเลย” เขาแนะนำ “แค่ต้องรู้สึกไปกับเพลง... แค่พริ้วไหวไปกับดนตรี”

"มาเฟียสวีเดน" และบทบาทใหม่ในชีวิต

ตำนานแห่ง Savoy Ballroom มาลงเอยด้วยการเป็นครูสอนเต้นในสแกนดิเนเวียได้อย่างไร? Minns บอกว่าเรื่องนี้มัน “บ้ามาก” (Wild)
ย้อนกลับไปตอนที่เขากำลังเต้น Lindy Hop อยู่ในงานรวมตัวที่นิวยอร์ก Minns สังเกตเห็นฝรั่งผมบลอนด์สามคนยืนกอดอกจ้องเขตาเขม็ง
“ผมถามผู้หญิงที่เต้นด้วยว่า ‘คนรู้จักเหรอ?’ ผมไม่แน่ใจ... นึกว่าเป็นมาเฟียหรือเปล่า” Minns ปล่อยมุข “ผมเลยหนีไปเต้นอีกมุมห้อง พวกเขาก็ตามมาจ้องอีก”

ปรากฏว่านั่นไม่ใช่การมาทวงหนี้ แต่เป็นภารกิจตามหาตัว คนแปลกหน้าเหล่านั้นคือชาวสวีเดนที่บินมานิวยอร์กเพื่อตามหา Al Minns โดยเฉพาะ และพวกเขาหาเขาเจอภายใน 3 วัน ซึ่ง Minns บอกว่าเป็นเรื่องที่ “แทบเป็นไปไม่ได้”
เขายกย่องนักเต้นชาวสวีเดนว่ามีความกระตือรือร้นเหมือนคนอเมริกันในยุคปลาย 30s และ 40s “ในอเมริกาตอนนี้ เราแทบไม่เหลือ Dance hall ใหญ่ๆ หรือวง Big band แล้ว” เขาตัดพ้อถึงต้นทุนสหภาพแรงงานและรสนิยมที่เปลี่ยนไป แต่ที่สวีเดน จิตวิญญาณแห่ง Savoy ยังคงมีชีวิตอยู่

Central Plaza Dance Hall, New York City, 1954

Al Minns & Leon James Big Apple Section

ชีวิตที่เปี่ยมด้วยมนต์ขลัง

เมื่อมองย้อนกลับไปในเส้นทางอาชีพที่พาเขาจาก Cotton Club ไปสู่ Broadway (แสดงในเรื่อง The Hot Mikado กับ Bill "Bojangles" Robinson) Minns ปฏิเสธที่จะจัดอันดับว่าใครคือนักเต้นที่เก่งที่สุด เขาเชื่อว่าคุณไม่สามารถเทียบ Fred Astaire กับ Bill Robinson หรือ Gene Kelly กับ Chuck Green ได้

“ทุกคนมีความเป็นปัจเจก (Individual)” เขากล่าว “ในแจ๊สและสวิง เราไม่ได้เต้นตามรูทีนเป๊ะๆ เหมือนบัลเลต์”
เมื่อบทสัมภาษณ์มาถึงช่วงท้าย Minns ได้ฝากข้อคิดไม่ใช่แค่สำหรับนักเต้น แต่สำหรับทุกคนที่ต้องเผชิญกับความชรา เขาปฏิเสธแนวคิดเรื่องการเกษียณอย่างสิ้นเชิง

“ผมเชื่อว่าคนเราจะไร้ค่าก็ต่อเมื่อเรา คิด ว่าตัวเองไร้ค่า” เขากล่าวอย่างหนักแน่น “เราอาจจะทำงานเดิมที่เคยทำไม่ได้ แต่ย่อมมีอะไรบางอย่างที่เราอยากทำ หรืออยากหาทายาทมาสืบทอดวิชา”
และข้อความถึงเหล่าผู้เกษียณอายุในสวีเดน?
“จงเคลื่อนไหวต่อไป (Keep on moving)” Minns ทิ้งท้ายด้วยชื่อเพลงเก่า “Keep on truckin’ (ก้าวต่อไปอย่าได้หยุด)”

Al Minns in Sweden

Reflections from Paul Grecki: New York, Al Minns and the Sandra Cameron Dance Center